{"id":210,"date":"2024-03-14T11:01:15","date_gmt":"2024-03-14T07:01:15","guid":{"rendered":"https:\/\/www.populyar.az\/?p=210"},"modified":"2024-03-14T11:01:15","modified_gmt":"2024-03-14T07:01:15","slug":"hiperm%c9%99tnd%c9%99n-hiper-baglantiya-umumdunya-s%c9%99b%c9%99k%c9%99nin-t%c9%99kamulu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.populyar.az\/2024\/03\/14\/hiperm%c9%99tnd%c9%99n-hiper-baglantiya-umumdunya-s%c9%99b%c9%99k%c9%99nin-t%c9%99kamulu\/","title":{"rendered":"Hiperm\u0259tnd\u0259n Hiper ba\u011flant\u0131ya: \u00dcmumd\u00fcnya \u015e\u0259b\u0259k\u0259nin T\u0259kam\u00fcl\u00fc"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00dcnsiyy\u0259t qurma, m\u0259lumat \u0259ld\u0259 etm\u0259 v\u0259 r\u0259q\u0259msal d\u00fcnya il\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259mizi d\u0259yi\u015fdir\u0259n qlobal informasiya m\u00fchiti olan <strong>World Wide Web (WWW)<\/strong>-in f\u00fcsunkar tarixini ara\u015fd\u0131raq.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u00dcmumd\u00fcnya \u0130nternetin do\u011fulmas\u0131<\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">M\u0259n\u015f\u0259yi v\u0259 Bax\u0131\u015f\u0131<\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>1989-cu ild\u0259<\/strong> \u0130sve\u00e7r\u0259nin Cenevr\u0259 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 <strong>CERN<\/strong>-d\u0259 (Avropa N\u00fcv\u0259 T\u0259dqiqatlar\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131) \u00e7al\u0131\u015fan britaniyal\u0131 alim <strong>Tim Berners-Li<\/strong> \u00dcmumd\u00fcnya \u015e\u0259b\u0259k\u0259 ideyas\u0131n\u0131 fikirl\u0259\u015fdi.<\/li>\n\n\n\n<li>Onun vizyonu b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya \u00fczr\u0259 universitet v\u0259 institutlar\u0131n aliml\u0259rin\u0259 m\u0259lumat\u0131 problemsiz \u015f\u0259kild\u0259 payla\u015fma\u011fa v\u0259 \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259n <strong>universal \u0259laq\u0259li informasiya sistemi<\/strong> yaratmaq idi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u018fsas m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259r:<\/h3>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><strong><a href=\"https:\/\/www.populyar.az\/2024\/03\/13\/tarixd%c9%99-13-martda-n%c9%99-bas-verib\/\" title=\"\">Veb-in ixtiras\u0131<\/a><\/strong>:\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>12 mart 1989-cu ild\u0259<\/strong> Tim Berners-Li t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar aras\u0131nda m\u0259lumat m\u00fcbadil\u0259sini asanla\u015fd\u0131racaq bir sistem t\u0259klifi t\u0259qdim etdi.<\/li>\n\n\n\n<li>O, ilk veb serveri, ilk veb brauzerini v\u0259 <strong>Hypertext Markup Language (HTML)<\/strong> adl\u0131 s\u0259n\u0259d formatla\u015fd\u0131rma protokolunu i\u015fl\u0259yib haz\u0131rlay\u0131b.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>1991<\/strong>-ci ild\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya \u015e\u0259b\u0259k\u0259si r\u0259smi olaraq yarand\u0131 v\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn yeni imkanlar a\u00e7d\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Veb Brauzerl\u0259r v\u0259 \u0130ctimai Giri\u015f<\/strong>:\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>HTML i\u015far\u0259l\u0259m\u0259 dilini d\u0259rc etdikd\u0259n sonra tez bir zamanda dig\u0259r veb brauzerl\u0259r meydana \u00e7\u0131xd\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Marc Andreessenin Mozaikas\u0131<\/strong> (sonralar <strong>Netscape Navigator<\/strong> kimi tan\u0131n\u0131r) \u0130nternetin populyarla\u015fmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015fd\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Mosaic istifad\u0259\u00e7i dostu idi, qeyri-texniki istifad\u0259\u00e7il\u0259r\u0259 eyni s\u0259hif\u0259d\u0259 multimedia m\u0259zmununa (\u015f\u0259kill\u0259r v\u0259 m\u0259tnl\u0259r) daxil olmaq imkan\u0131 verirdi.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Veb saytlar v\u0259 Brauzer M\u00fcharib\u0259si<\/strong>:\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>1993\u201394<\/strong> ill\u0259rind\u0259 ictimai istifad\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f vebsaytlar yaranma\u011fa ba\u015flad\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>Bu, h\u0259m server, h\u0259m d\u0259 brauzer proqram\u0131nda g\u0259rgin r\u0259qab\u0259t\u0259 s\u0259b\u0259b oldu v\u0259 <strong>Browser Wars<\/strong>-a s\u0259b\u0259b oldu.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Netscape Navigator<\/strong> v\u0259 <strong>Internet Explorer<\/strong> bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131b.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Kommersiyala\u015fd\u0131rma v\u0259 Dot-Com Bumu<\/strong>:\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>1995-ci ild\u0259<\/strong> \u0130nternetd\u0259n istifad\u0259y\u0259 qoyulan kommersiya m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259ri aradan qald\u0131r\u0131ld\u0131 v\u0259 \u0130nternetin geni\u015f kommersiyala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na z\u0259min yaratd\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>1990-c\u0131 ill\u0259rin sonu v\u0259 2000-ci ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259ki <strong>dot-com bumu<\/strong> onlayn biznes v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rd\u0259 s\u00fcr\u0259tli art\u0131m g\u00f6st\u0259rdi.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><strong>HTML v\u0259 Veb Dizayn\u0131n T\u0259kam\u00fcl\u00fc<\/strong>:\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>HTML <strong>HTML2<\/strong> (1995), <strong>HTML3<\/strong>, <strong>HTML4<\/strong> (1997) v\u0259 <strong>HTML5<\/strong> (2014) kimi versiyalar\u0131 il\u0259 zaman ke\u00e7dikc\u0259 t\u0259kam\u00fcl etdi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Cascading Style Sheets (CSS)<\/strong> qabaqc\u0131l formatla\u015fd\u0131rman\u0131 t\u0259qdim etdi, <strong>JavaScript<\/strong> is\u0259 dinamik m\u0259zmun \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 aktivl\u0259\u015fdirdi (<strong>Web 2.0<\/strong> d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131).<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Sosial Media v\u0259 Ubiquity<\/strong>:\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>2010-cu ill\u0259r sosial median\u0131n geni\u015f istifad\u0259sinin \u015fahidi olub, istifad\u0259\u00e7il\u0259r\u0259 proqramla\u015fd\u0131rma bacar\u0131\u011f\u0131 olmadan multimedia m\u0259zmunu yaratma\u011fa imkan verib.<\/li>\n\n\n\n<li>Bu g\u00fcn \u0130nternet d\u00fcnya \u00fczr\u0259 insanlar\u0131, biznesl\u0259ri v\u0259 m\u0259lumatlar\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n ayr\u0131lmaz hiss\u0259sidir.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">X\u00fclas\u0259, \u00dcmumd\u00fcnya \u015e\u0259b\u0259k\u0259si \u00fcnsiyy\u0259t, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 biliy\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015fda inqilab etdi. Onun t\u0259siri r\u0259q\u0259msal land\u015faft\u0131m\u0131z\u0131 formala\u015fd\u0131rma\u011fa davam edir v\u0259 onu insan \u0259laq\u0259sinin davam ed\u0259n hekay\u0259sind\u0259 vacib bir f\u0259sil edir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/www.google.com\/search?q=Hiperm%C9%99tnd%C9%99n+Hiper+ba%C4%9Flant%C4%B1ya%3A+%C3%9Cmumd%C3%BCnya+%C5%9E%C9%99b%C9%99k%C9%99nin+T%C9%99kam%C3%BCl%C3%BC&amp;oq=Hiperm%C9%99tnd%C9%99n+Hiper+ba%C4%9Flant%C4%B1ya%3A+%C3%9Cmumd%C3%BCnya+%C5%9E%C9%99b%C9%99k%C9%99nin+T%C9%99kam%C3%BCl%C3%BC&amp;gs_lcrp=EgZjaHJvbWUyBggAEEUYOdIBBzE5OWowajmoAgCwAgA&amp;sourceid=chrome&amp;ie=UTF-8\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" title=\"\">Hiperm\u0259tnd\u0259n Hiper ba\u011flant\u0131ya: \u00dcmumd\u00fcnya \u015e\u0259b\u0259k\u0259nin T\u0259kam\u00fcl\u00fc<\/a> bu m\u00f6vzunu google &#8211; da axtar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dcnsiyy\u0259t qurma, m\u0259lumat \u0259ld\u0259 etm\u0259 v\u0259 r\u0259q\u0259msal d\u00fcnya il\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259mizi d\u0259yi\u015fdir\u0259n qlobal informasiya m\u00fchiti olan World Wide Web (WWW)-in f\u00fcsunkar tarixini ara\u015fd\u0131raq.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":211,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[146,145,143,147,139,148,144,140,142,141],"class_list":["post-210","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-texnologiya","tag-brauzer-muhariblri","tag-cern","tag-dot-com-bumu","tag-html-inkisafi","tag-internet-inqilabi","tag-sosial-medianin-tsiri","tag-tim-berners-li","tag-umumdunya-internet-tarixi","tag-veb-2-0","tag-veb-qabaqcillari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/210","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=210"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/210\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":212,"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/210\/revisions\/212"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/211"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=210"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=210"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=210"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}