{"id":507,"date":"2024-06-24T13:08:45","date_gmt":"2024-06-24T13:08:45","guid":{"rendered":"https:\/\/www.populyar.az\/?p=507"},"modified":"2024-06-24T13:08:48","modified_gmt":"2024-06-24T13:08:48","slug":"q%c9%99dir-xum-bayrami-haqqinda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.populyar.az\/2024\/06\/24\/q%c9%99dir-xum-bayrami-haqqinda\/","title":{"rendered":"Q\u0259dir-Xum bayram\u0131 haqq\u0131nda"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Q\u0259dir-Xum bayram\u0131<\/strong> (\u0259r\u0259bc\u0259: \u0639\u064a\u062f \u0627\u0644\u063a\u062f\u064a\u0631) Zil-hicc\u0259 ay\u0131n\u0131n 18-i \u015fi\u0259l\u0259rin \u0259n b\u00f6y\u00fck bayramlar\u0131ndan biri hesab edilir. Bu g\u00fcnd\u0259 <strong><a href=\"https:\/\/www.populyar.az\/?s=+%C4%B0mam+%C6%8Fli\" title=\"\">\u0130mam \u018fli<\/a><\/strong> (\u0259) <strong><a href=\"https:\/\/www.populyar.az\/?s=H%C9%99zr%C9%99t+Pey%C4%9F%C9%99mb%C9%99r\" title=\"\">H\u0259zr\u0259t Pey\u011f\u0259mb\u0259rin<\/a><\/strong> (s) cani\u015fini se\u00e7ilmi\u015fdir. Ad\u0131 \u00f6t\u0259n g\u00fcn\u00fcn f\u0259zil\u0259ti haqq\u0131nda Pey\u011f\u0259mb\u0259rd\u0259n (s) v\u0259 imamlardan bir s\u0131ra r\u0259vay\u0259tl\u0259r n\u0259ql edilmi\u015fdir. H\u0259m\u00e7inin, bu g\u00fcnd\u0259 oruc tutmaq, &#8220;Q\u0259diriyy\u0259&#8221; ziyar\u0259tini oxumaq, &#8220;Q\u0259dir&#8221; namaz\u0131n\u0131 q\u0131lmaq, m\u00f6minl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn yem\u0259k s\u00fcfr\u0259si a\u00e7maq v\u0259 s. \u0259m\u0259ll\u0259r t\u00f6vsiy\u0259 edilmi\u015fdir. \u015ei\u0259l\u0259r bu g\u00fcn\u00fc bayram edirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130randa bu g\u00fcn r\u0259smi \u015f\u0259kild\u0259 qeyri-i\u015f g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. \u0130randak\u0131 ad\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259, \u015fi\u0259l\u0259r bug\u00fcnk\u00fc g\u00fcnd\u0259 seyyidl\u0259rin ziyar\u0259tin\u0259 gedirl\u0259r v\u0259 seyidl\u0259r d\u0259 g\u0259l\u0259nl\u0259r\u0259 bayraml\u0131q verirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Q\u0259dir-Xum hadis\u0259si<\/strong><br>\u018fsas m\u0259qal\u0259l\u0259r:<strong> Q\u0259dir-Xum<\/strong> hadis\u0259si v\u0259<strong> Q\u0259dir-Xum<\/strong> x\u00fctb\u0259si<br>H\u0259zr\u0259t Pey\u011f\u0259mb\u0259r (s) hicri-q\u0259m\u0259ri t\u0259qviminin 10-cu ili, Zilq\u0259d\u0259 ay\u0131nda H\u0259cc m\u0259rasimini icra etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn minl\u0259rl\u0259 adamla birg\u0259 M\u0259din\u0259d\u0259n M\u0259k\u0259yy\u0259 do\u011fru yola d\u00fc\u015f\u00fcr.[1] Bu, Pey\u011f\u0259mb\u0259rin sonuncu h\u0259cci oldu\u011funa g\u00f6r\u0259, &#8220;H\u0259cc\u0259tul-vida&#8221; (Vida h\u0259cci) kimi tan\u0131nmaqdad\u0131r. Pey\u011f\u0259mb\u0259r (s) h\u0259cc \u0259m\u0259ll\u0259rini yerin\u0259 yetirdikd\u0259n sonra M\u0259din\u0259y\u0259 do\u011fru qay\u0131d\u0131r. O, zil-hicc\u0259 ay\u0131n\u0131n 18-d\u0259 Q\u0259dir-Xuma \u00e7at\u0131r. C\u0259brail (\u0259) Pey\u011f\u0259mb\u0259r\u0259 nazil olub, Allah t\u0259r\u0259find\u0259n ona \u0259mr edir ki, \u018fli ibn \u018fbitalibi \u00f6z cani\u015fini kimi camaata t\u0259qdim etsin. Allah\u0131n r\u0259sulu (s) da xalaq\u0131 bir yer\u0259 toplayaraq \u018flini (\u0259) \u00f6z cani\u015fini elan edir.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Q\u0259dir-Xum g\u00fcn\u00fcn\u00fcn f\u0259zil\u0259ti<\/strong><br>Q\u0259dir-Xumun f\u0259zil\u0259ti haqq\u0131nda m\u0259sumlardan bir s\u0131ra h\u0259disl\u0259r n\u0259ql edilmi\u015fdir ki, a\u015fa\u011f\u0131da bir ne\u00e7\u0259 n\u00fcmun\u0259 qeyd edilir:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Allah\u0131n r\u0259sulu (s) buyurur: &#8220;Q\u0259dir-X\u00fcm g\u00fcn\u00fc m\u0259nim \u00fcmm\u0259timin \u0259n b\u00f6y\u00fck bayramlar\u0131ndan biridir. Allah bu g\u00fcnd\u0259 dinini kamill\u0259\u015fdirdi, \u00d6z nem\u0259tini m\u0259nim \u00fcmm\u0259tim\u0259 tamamlad\u0131 v\u0259 \u0130slam\u0131 din olaraq onlar \u00fc\u00e7\u00fcn se\u00e7di&#8221;.<br>\u0130mam Sadiq (\u0259): &#8220;Q\u0259dir-Xum m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n \u0259n \u0259z\u0259m\u0259tli v\u0259 \u0259n \u0259ziz bayram\u0131d\u0131r. H\u0259min g\u00fcn\u00fcn h\u0259r saat\u0131nda Allaha \u015f\u00fckr etm\u0259k t\u0259qdir\u0259 layiqdir. O g\u00fcnd\u0259 insanlar \u015f\u00fck\u00fcr orucu tutsunlar, \u00e7\u00fcnki bu g\u00fcn\u00fcn orucu alt\u0131m\u0131\u015f il ibad\u0259t\u0259 b\u0259rab\u0259rdir.<br>\u0130mam Sadiq (\u0259): &#8220;Q\u0259dir-Xum g\u00fcn\u00fc Allah\u0131n b\u00f6y\u00fck bayram\u0131d\u0131r. Allah\u0131n g\u00f6nd\u0259rdiyi b\u00fct\u00fcn pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259r bu g\u00fcn\u00fc bayram etmi\u015f v\u0259 onu \u0259z\u0259m\u0259tli sanm\u0131\u015flar. Bu g\u00fcn s\u0259mada &#8220;\u018fhd-peyman g\u00fcn\u00fc&#8221;, yerd\u0259 is\u0259 &#8220;M\u00f6hk\u0259m \u0259hd g\u00fcn\u00fc&#8221;, &#8220;Ham\u0131l\u0131qla i\u015ftiraketm\u0259&#8221; adlan\u0131r.<br>\u0130mam Rza (\u0259): &#8221; Q\u0259dir-Xum g\u00fcn\u00fcn\u00fc s\u0259ma \u0259hli yer \u0259halisind\u0259n daha yax\u015f\u0131 tan\u0131y\u0131r. \u018fg\u0259r insanlar bu g\u00fcn\u00fcn h\u0259qiqi d\u0259y\u0259rini bils\u0259ydil\u0259r, \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, m\u0259l\u0259kl\u0259r g\u00fcnd\u0259 on d\u0259f\u0259 onlara \u0259l verib g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259rdil\u0259r&#8221;.<br>S\u00fcnni aliml\u0259rind\u0259n biri olan N\u0259sibi \u015eafei &#8220;M\u0259talibu \u0259s-S\u0259ul&#8221; kitab\u0131nda zilhicc\u0259 ay\u0131n\u0131n on s\u0259kkizininci g\u00fcn\u00fcn\u00fcn bayram olmas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 qeyd etmi\u015fdir. Onun bildirdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu g\u00fcn bayrama, \u0259lam\u0259tdar g\u00fcn\u0259 v\u0259 insanlar\u0131n bir araya g\u0259ldiyi g\u00fcn\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. \u00c7\u00fcnki, Allah\u0131n r\u0259sulu (s) \u018flini (\u0259) bu y\u00fcks\u0259k m\u0259qama t\u0259yin ed\u0259nd\u0259, bu bax\u0131mdan he\u00e7 k\u0259si ona b\u0259rab\u0259r v\u0259 tay tutmad\u0131. \u0130bn X\u0259llikan\u0131n &#8220;V\u0259f\u0259yatul-\u0259&#8217;yan&#8221; kitab\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, Misir r\u0259hb\u0259rl\u0259rind\u0259n biri olan Must\u0259li ibn Must\u0259nsir\u0259 hicri-q\u0259m\u0259ri t\u0259qvimi il\u0259 487 -ci il, zilhicc\u0259 ay\u0131n\u0131n 18-d\u0259, y\u0259ni Q\u0259dir-Xum g\u00fcn\u00fcnd\u0259 bey\u0259t edildi.<br>Q\u0259dir-Xum bayram\u0131<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Q\u0259dri-Xum bayram\u0131, (Tehran, V\u0259li-\u018fsr k\u00fc\u00e7\u0259si, 2022-ci il<br>&#8220;X\u0259saisul-\u0259imm\u0259&#8221; kitab\u0131nda n\u0259ql edil\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, H\u0259ssan ibn Sabit Q\u0259dir-Xum bayram\u0131nda, H\u0259zr\u0259t Pey\u011f\u0259mb\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131nda, Q\u0259dir-Xumda toplanm\u0131\u015f m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n aras\u0131nda uca s\u0259sl\u0259 \u015feirl\u0259r oxudu.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u0259ssan ibn Sabitin <strong>Q\u0259dir-Xum<\/strong> hadis\u0259sini v\u0259sf ed\u0259n Q\u0259diriyy\u0259si: &#8220;<strong>Allah\u0131n r\u0259sulu <\/strong>(s) <strong>Q\u0259dir-Xum<\/strong> g\u00fcn\u00fc onlar\u0131 s\u0259sl\u0259di: &#8220;Sizin m\u00f6vlan\u0131z v\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131n\u0131z kimdir?&#8221; Onlar d\u0259rhal cavab verdil\u0259r: &#8220;S\u0259nin Allah\u0131n bizim m\u00f6vlam\u0131zd\u0131r v\u0259 s\u0259n is\u0259 bizim ba\u015f\u00e7\u0131m\u0131z v\u0259 r\u0259hb\u0259rimizs\u0259n. Biz he\u00e7 vaxt s\u0259nin \u0259mrin\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xmar\u0131q&#8221;. Bu vaxt Pey\u011f\u0259mb\u0259r (\u0259) <strong>\u018fliy\u0259<\/strong> (\u0259) buyurdu: &#8220;Qalx, s\u0259ni \u00f6z\u00fcmd\u0259n sonra imam v\u0259 r\u0259hb\u0259r se\u00e7dim&#8221;. Sonra buyurdu: &#8220;M\u0259n kimin m\u00f6vlas\u0131 v\u0259 r\u0259hb\u0259riy\u0259ms\u0259, bu ki\u015fi d\u0259 onun m\u00f6vlas\u0131 v\u0259 r\u0259hb\u0259ri olacaq. Bel\u0259 is\u0259 ham\u0131l\u0131qla \u00fcr\u0259kd\u0259n onun ard\u0131c\u0131l\u0131 olun. \u0130lahi, onun dostunu dost, d\u00fc\u015fm\u0259nini is\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n tut&#8221;. Seyid R\u0259zi, &#8220;X\u0259saisul-\u0259imm\u0259&#8221;, 1406 q, s\u0259h. 42.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u0259m\u00e7inin, &#8220;<strong>Biharul-\u0259nvar<\/strong>&#8220;-da n\u0259ql edil\u0259n r\u0259vay\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259, <strong><a href=\"https:\/\/www.populyar.az\/?s=+%C4%B0mam+Rza\" title=\"\">\u0130mam Rza<\/a><\/strong> (\u0259) <strong>Q\u0259dir-Xum<\/strong> g\u00fcn\u00fcnd\u0259 m\u0259clis qurard\u0131. O, \u00f6z x\u00fcsusi s\u0259hab\u0259l\u0259rinin bir qismni iftara saxlay\u0131r v\u0259 onlar\u0131n ail\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 yem\u0259k v\u0259 h\u0259diyy\u0259l\u0259r g\u00f6n\u0259rirdi. Q\u0259m\u0259ri t\u0259qvimi il\u0259 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc \u0259sr tarix\u00e7isi \u018fli ibn H\u00fcseyn M\u0259sudi &#8220;\u018ft-T\u0259nbih v\u0259l-i\u015fraf&#8221; kitab\u0131nda yaz\u0131r ki,<strong> \u0130mam \u018flinin<\/strong> (\u0259) \u00f6vladlar\u0131 v\u0259 \u015fi\u0259l\u0259ri bu g\u00fcn\u00fc \u0259ziz tuturlar&#8221;. Habel\u0259, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc \u0259srd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f g\u00f6rk\u0259mli m\u00fch\u0259ddis Kuleyni d\u0259 bir r\u0259vay\u0259t\u0259 istinadla \u015fi\u0259l\u0259rin bu g\u00fcn\u00fc bayram etm\u0259l\u0259rini qeyd etmi\u015fdir.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Q\u0259m\u0259ri t\u0259qvimi il\u0259 s\u0259kkizinci \u0259srd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f s\u00fcnn\u00fc tarix\u00e7i \u0130bn K\u0259sirin verdiyi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, \u015fi\u0259 dinin\u0259 m\u0259nsub olan B\u00fcveyhil\u0259r h\u00f6k\u00fcm\u0259ti d\u0259 <strong>Q\u0259dir-Xum<\/strong> bayram\u0131n\u0131 qeyri-i\u015f g\u00fcn\u00fc v\u0259 \u00fcm\u00fcmxalq bayram\u0131 elan etmi\u015f, h\u00f6k\u00fcm\u0259t orqanlar\u0131n\u0131 v\u0259 xalq\u0131 \u015f\u0259nlikl\u0259r ke\u00e7rm\u0259y\u0259 v\u0259 \u015f\u0259h\u0259ri b\u0259z\u0259m\u0259y\u0259 t\u0259\u015fviq edirmi\u015f. Onlar bu bayram \u015f\u0259nlikl\u0259rind\u0259 \u00e7ad\u0131rlar qurur, par\u00e7alar (bayraqlar) as\u0131r v\u0259 d\u0259v\u0259 qurban k\u0259sirmi\u015fl\u0259r. Ax\u015fam t\u0259r\u0259fi is\u0259 tonqal qalay\u0131b \u015fadyanal\u0131q edirmi\u015fl\u0259r. H\u0259m\u00e7inin, hicri-q\u0259m\u0259ri t\u0259qvimi il\u0259 be\u015finci \u0259srd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f tarix\u00e7i G\u0259rdizi d\u0259 bu g\u00fcn\u00fc \u0259lam\u0259tdar \u0130slami g\u00fcnl\u0259rd\u0259n v\u0259 \u015fi\u0259l\u0259rin bayramlar\u0131ndan biri hesab etmi\u015fdir. Misird\u0259 Fatimil\u0259r x\u0259lif\u0259l\u0259ri d\u0259 <strong>Q\u0259dir-Xum bayram\u0131n\u0131 <\/strong>qeyd edirdil\u0259r. \u0130randa S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 <strong>Q\u0259dir-Xum<\/strong> r\u0259smi bayram idi. Haz\u0131rda \u0130randa <strong>Q\u0259dir-Xum bayram\u0131<\/strong> r\u0259smi qeyri-i\u015f g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. \u0130raq\u0131n K\u0259rb\u0259la, N\u0259c\u0259f, Ziqar v\u0259 s. \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 Q\u0259dir-Xum bayram\u0131 r\u0259smi qeyri-i\u015f g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. \u015ei\u0259l\u0259r <strong>Q\u0259dir-Xum<\/strong> bayram\u0131 gec\u0259sini d\u0259 \u0259ziz tutub \u0259hya saxlay\u0131rlar<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u0259dir-Xum bayram\u0131 (\u0259r\u0259bc\u0259: \u0639\u064a\u062f \u0627\u0644\u063a\u062f\u064a\u0631) Zil-hicc\u0259 ay\u0131n\u0131n 18-i \u015fi\u0259l\u0259rin \u0259n b\u00f6y\u00fck bayramlar\u0131ndan biri hesab edilir.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":508,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[353,349,355,350,351,354,352],"class_list":["post-507","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-din","tag-hzrt-peygmbr","tag-imam-eli","tag-qdir","tag-qdir-xum","tag-qdir-xum-bayrami","tag-qdir-xum-hadissi","tag-qdir-xum-haqqinda"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/507","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=507"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/507\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":510,"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/507\/revisions\/510"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/508"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=507"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=507"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=507"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}