{"id":320,"date":"2024-04-04T11:42:17","date_gmt":"2024-04-04T07:42:17","guid":{"rendered":"https:\/\/www.populyar.az\/?p=320"},"modified":"2024-04-09T08:00:16","modified_gmt":"2024-04-09T08:00:16","slug":"v%c9%99hsi-yarpaqlardan-kulinariya-stapelin%c9%99-uzun-yol-alan-k%c9%99l%c9%99m","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.populyar.az\/2024\/04\/04\/v%c9%99hsi-yarpaqlardan-kulinariya-stapelin%c9%99-uzun-yol-alan-k%c9%99l%c9%99m\/","title":{"rendered":"V\u0259h\u015fi yarpaqlardan kulinariya \u015ftapelin\u0259 uzun yol alan K\u0259l\u0259m"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\">K\u0259l\u0259min tarixi<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u0259vaz\u00f6kar, lakin \u00e7ox y\u00f6nl\u00fc t\u0259r\u0259v\u0259z olan<strong> k\u0259l\u0259m<\/strong> minillikl\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r uzanan z\u0259ngin tarix\u0259 malikdir. Ayd\u0131n m\u0259n\u015f\u0259li bir \u00e7ox dig\u0259r m\u0259hsullardan f\u0259rqli olaraq, k\u0259l\u0259min k\u0259\u015ffi t\u0259k bir an deyil, t\u0259dric\u0259n bec\u0259rm\u0259 v\u0259 \u00e7evrilm\u0259 hekay\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">V\u0259h\u015fi ba\u015flan\u011f\u0131clar<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>K\u0259l\u0259min<\/strong> m\u0259n\u015f\u0259yi v\u0259h\u015fi \u0259cdad\u0131, m\u00fcasir savoy k\u0259l\u0259mimiz\u0259 b\u0259nz\u0259y\u0259n yarpaql\u0131 ya\u015f\u0131l bitki il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu v\u0259h\u015fi \u0259cdad Aral\u0131q d\u0259nizi b\u00f6lg\u0259sind\u0259, ehtimal ki, eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l 6000-ci ild\u0259 inki\u015faf etmi\u015fdir. Bu v\u0259h\u015fi <strong>k\u0259l\u0259ml\u0259r <\/strong>suyu yax\u015f\u0131 saxlayan qal\u0131n, \u00fcr\u0259ka\u00e7an yarpaqlara malik idi v\u0259 ya\u011f\u0131\u015f\u0131n az oldu\u011fu yerl\u0259rd\u0259 sa\u011f qalma\u011fa imkan verirdi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">K\u0259l\u0259min Avropa v\u0259 Asiyada g\u0259li\u015fi<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u0259xmin\u0259n eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l 4000-ci ill\u0259r\u0259 do\u011fru ir\u0259lil\u0259yi\u015f, s\u00fcbutlar g\u00f6st\u0259rir ki, h\u0259m Avropada, h\u0259m d\u0259 Asiyada ayr\u0131-ayr\u0131 \u0259hlil\u0259\u015fdirm\u0259 s\u0259yl\u0259ri apar\u0131l\u0131rd\u0131. Avropada \u0259hlil\u0259\u015fdirm\u0259 eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l 1000-ci ill\u0259rd\u0259 ba\u015f verib. Fermerl\u0259r daha b\u00f6y\u00fck, s\u0131x yarpaql\u0131 bitkil\u0259ri se\u00e7m\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar v\u0259 bu g\u00fcn bildiyimiz ba\u015f <strong>k\u0259l\u0259m <\/strong>sortlar\u0131na yol a\u00e7d\u0131lar. Bu arada, \u00c7in kimi \u015f\u0259rq b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 k\u0259l\u0259m bec\u0259rilm\u0259si daha da q\u0259diml\u0259r\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131r v\u0259 s\u00fcbutlar onun eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l 4000-ci ild\u0259n istifad\u0259 olundu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kulinariya ulduzunun y\u00fcks\u0259li\u015fi<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Q\u0259dim yunanlar v\u0259 romal\u0131lar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 <strong>k\u0259l\u0259m<\/strong> k\u00f6kl\u00fc bir m\u0259hsula \u00e7evrildi. Yunanlar k\u0259l\u0259min m\u00fcalic\u0259vi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik oldu\u011funa inan\u0131rd\u0131lar, Romal\u0131lar is\u0259 onu s\u00fcfr\u0259 d\u0259bd\u0259b\u0259si hesab edirdil\u0259r. Ya\u015fl\u0131 Plininin Roma yaz\u0131lar\u0131 m\u00fcxt\u0259lif k\u0259l\u0259m yem\u0259kl\u0259rini t\u0259svir edir, m\u0259tb\u0259xd\u0259 onun \u00e7ox y\u00f6nl\u00fcl\u00fcy\u00fcn\u00fc vur\u011fulay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><a href=\"https:\/\/www.populyar.az\/?s=K%C9%99l%C9%99m\" title=\"\">K\u0259l\u0259m<\/a> d\u00fcnyan\u0131 g\u0259zir<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u018fsrl\u0259r boyu k\u0259l\u0259m b\u00fct\u00fcn Avropaya yay\u0131ld\u0131, ehtimal ki, ticar\u0259t yollar\u0131 v\u0259 m\u0259d\u0259ni m\u00fcbadil\u0259 yolu il\u0259. Romal\u0131lar\u0131n Avropadak\u0131 populyarl\u0131\u011f\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131l\u0131r. Orta \u0259srl\u0259rd\u0259 k\u0259l\u0259m x\u00fcsusil\u0259 Fransada i\u015f\u00e7i sinfi \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas qidaya \u00e7evrildi. Yax\u015f\u0131 saxlama qabiliyy\u0259ti v\u0259 soyuq iqliml\u0259rd\u0259 davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 onu qiym\u0259tli qida m\u0259nb\u0259yin\u0259 \u00e7evirdi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Okean\u0131n o tay\u0131nda: k\u0259l\u0259m yeni d\u00fcnya il\u0259 tan\u0131\u015f olur<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>K\u0259l\u0259min<\/strong> s\u0259yah\u0259ti Avropa s\u0259rh\u0259dl\u0259rind\u0259 dayanmad\u0131. Avropal\u0131lar\u0131n Amerikaya g\u0259li\u015fi k\u0259l\u0259min Yeni D\u00fcnyaya giri\u015fini qeyd etdi. Frans\u0131z k\u0259\u015ffiyyat\u00e7\u0131s\u0131 Jak Kartye 1541-ci ild\u0259 \u015eimali Amerikaya etdiyi \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0259yah\u0259tind\u0259 k\u0259l\u0259m toxumu g\u0259tirdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 tan\u0131n\u0131r. K\u0259l\u0259min t\u0259rkibind\u0259ki y\u00fcks\u0259k vitamin C uzun s\u0259yah\u0259tl\u0259rd\u0259 avropal\u0131 d\u0259niz\u00e7il\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn xilasedici olub v\u0259 sinqa x\u0259st\u0259liyinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011fa k\u00f6m\u0259k edib.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">K\u0259l\u0259m n\u00f6vl\u0259ri: M\u00fcxt\u0259lifliyin qeyd olunmas\u0131<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>K\u0259l\u0259min <\/strong>hekay\u0259si n\u00f6vl\u0259r i\u00e7\u0259risind\u0259 inan\u0131lmaz m\u00fcxt\u0259lifliyi qeyd etm\u0259d\u0259n tamamlanm\u0131r. Zaman ke\u00e7dikc\u0259 fermerl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n selektiv yeti\u015fdirm\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259r biri \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik olan bir s\u0131ra k\u0259l\u0259m sortlar\u0131 yarand\u0131. Ya\u015f\u0131l <strong>k\u0259l\u0259min<\/strong> s\u0131x \u015f\u0259kild\u0259 y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015f ba\u015flar\u0131, savoy k\u0259l\u0259minin q\u0131r\u0131\u015fm\u0131\u015f yarpaqlar\u0131, q\u0131rm\u0131z\u0131 k\u0259l\u0259min canl\u0131 b\u0259n\u00f6v\u015f\u0259yi \u00e7alarlar\u0131 v\u0259 napa k\u0259l\u0259minin bo\u015f, yarpaql\u0131 qurulu\u015fu var. Bu m\u00fcxt\u0259liflik k\u0259l\u0259min uy\u011funla\u015fma qabiliyy\u0259tini v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif iqliml\u0259rd\u0259 v\u0259 kulinariya \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rind\u0259 inki\u015faf etm\u0259k qabiliyy\u0259tini \u0259ks etdirir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">K\u0259l\u0259m: Qidalanma v\u0259 \u00e7ox y\u00f6nl\u00fcl\u00fck miras\u0131<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu g\u00fcn k\u0259l\u0259m b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada says\u0131z-hesabs\u0131z yem\u0259kl\u0259rd\u0259 istehlak edil\u0259n h\u0259yati bir m\u0259hsul olaraq qal\u0131r. Almaniyada duzlu k\u0259l\u0259md\u0259n Koreyada kim\u00e7iy\u0259 q\u0259d\u0259r k\u0259l\u0259m ikonik fermentl\u0259\u015fdirilmi\u015f qidalar\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir. Bu, salatlar\u0131n, g\u00fcve\u00e7l\u0259rin, q\u0131zard\u0131lm\u0131\u015f q\u0131zartmalar\u0131n v\u0259 says\u0131z-hesabs\u0131z dig\u0259r kulinariya m\u0259hsullar\u0131n\u0131n \u0259sas t\u0259rkib hiss\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">K\u0259l\u0259min yaban\u0131 bitkid\u0259n qlobal kulinariya ulduzuna q\u0259d\u0259r s\u0259yah\u0259ti onun davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131na, uy\u011funla\u015fma qabiliyy\u0259tin\u0259 v\u0259 qida d\u0259y\u0259rin\u0259 s\u00fcbutdur. <strong>K\u0259l\u0259mi<\/strong> p\u0259hrizl\u0259rimiz\u0259 daxil etm\u0259yin yeni yollar\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131rma\u011fa davam ed\u0259rk\u0259n, biz bu \u00e7ox y\u00f6nl\u00fc t\u0259r\u0259v\u0259zin z\u0259ngin tarixini v\u0259 bo\u015fqablar\u0131m\u0131zdak\u0131 qal\u0131c\u0131 rolunu qeyd edirik.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>K\u0259l\u0259min tarixi : T\u0259vaz\u00f6kar, lakin \u00e7ox y\u00f6nl\u00fc t\u0259r\u0259v\u0259z olan k\u0259l\u0259m minillikl\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r uzanan z\u0259ngin tarix\u0259 malikdir. Ayd\u0131n m\u0259n\u015f\u0259li bir \u00e7ox dig\u0259r m\u0259hsullardan &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":321,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[242],"tags":[209,211,210],"class_list":["post-320","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-faydali","tag-klm","tag-klmin-ksfi","tag-klmin-tarixi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/320","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=320"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/320\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":322,"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/320\/revisions\/322"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/321"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=320"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=320"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.populyar.az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=320"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}